Rüçhan hakkı nedir? En iyi Bilgi

By | 10 Kasım 2017

Rüçhan hakkı nedir?

Anonim şirketlerde bedelli yeni pay senedi çıkarıldığı zaman, sermaye artırımı sonucunda ortaya çıkacak yeni paylardan en önce mevcut pay sahiplerinin satın alma hakkın demektir. Bu aslında pay sahiplerinin öncelikle sermayeye katılma hakkını sahip olmalarıdır.

Genel kurulunda verilen sermayenin artırılmasına ilişkin karara istinaden, aksi belirtilmedikçe pay sahipleri yeni hisse senetlerinden şirket sermayesindeki payları ile orantılı miktarını alırlar. Sermaye artışları, içinde bulunulan rekabet ortamında ayakta kalabilmek için yapılmaktadır. TTK’ya göre bu artış hakkaniyet hükmünde, şirket lehine olmalıdır.

 

Burada özellikle anonim şirketlerdeki mevcut ortakların, ortaklık oranının değişmemesi için rüçhan hakkının orantılı kullanımı ve adaletli dağılımına önem verilmektedir. Bunu kısa bir örnek ile açıklamamız gerekirse; itibari değeri 10 TL olan 5.000 paydan oluşan toplam 50.000 TL sermayesi bulunan bir anonim şirketinin ortağı Ahmet Bey 1.000 paya sahipse, anonim şirketin %20 (1.000/5.000) ortağıdır. Anonim şirketin sermayesini 100.000 TL’ye arttırması, değeri 10 TL olan toplam 5.000 adet yeni pay çıkarılması ile gerçekleşir. Ahmet Bey bu artırımda hali hazırdaki hissesiyle orantılı olarak 1000 adet yeni pay yani % 25 oranında rüçhan hakkına sahip olur. Ortak Ahmet Bey rüçhan hakkını kullanırsa, toplam sermayesi 100.000 TL olan ve itibari değeri 10 TL olan toplam 10.000 paydan oluşan şirkette 2.000 pay karşılığı yine %20 ortaklık elde edecektir. Eğer bu hakkını kullanmazsa Ahmet Bey’in payı 1.000 adet olarak kalacak ve bu da şirketteki payını ’a (1.000/100.000) düşürecektir. İşletme finans ilkeleri dikkate alınmalıdır.

TTK pay sahiplerine ilan yoluyla, yeni pay alma haklarını kullanmaları için 15 gün süre tanımıştır. Pay sahipleri beyan ve iştirak taahhütnamesi yoluyla rüçhan hakkını tek taraflı irade beyanı yaparak gerçekleştirir.

İlginizi çekebilir  Enron olayı özeti

Rüçhan hakkı sınırlandırılabilir mi?

Rüçhan hakkı, haklı sebepler olduğu zaman sınırlandırılabilir. Burada şirketin finansal menfaatleri, ödeme sıkıntılarından kurtulma veya teknolojik yatırımları yapmak sayılabilir. Kısacası şirket menfaatlerinin gözetilmesi gereken konuları kapsar.

Rüçhan hakkı devredilebilir mi?

Rüçhan hakkı devredilebilir. Burada unutmamak gerekir ki öncelik her zaman pay sahiplerinindir. Ancak genel kurulda alınacak bir kararla rüçhan hakkı devredilebilir. Bu devir işlemi yine şirket menfaatini koruyan kanunlar ile sınırlandırılmıştır.