Ekonomi nasıl büyüyor

By | 22 Mart 2018

Ekonomik Büyüme

Büyüme, bir ülkenin reel GSYH’sının bir yıldan ötekine
artması haline verilen addır.

Bir ülkede bir yıl içinde yalnızca İOOO adet ekmek, 25 kg
beyaz peynir ve 500 şişe su üretildiğini varsayarsak üretim
şöyle bir görünüm sergiler:

Üretim = 1000 ekmek + 25 kg beyaz peynir + 500 şişe su

Ekmeğin adedinin 1 TL, beyaz peynirin kilosunun 10 TL,
suyun da şişesinin 0,50 TL’den satıldığını varsayarsak, örneğin
bu ülkede 2011 yılının GSYH’sını şöyle hesaplayabiliriz:

GSYH = (1000 x 1) + (25 x 10) + (500 x 0,50) = 1.500 TL

Diyelim ki 2012 yılı başında yeni bir fırın devreye girmiş
ve ekmek üretimi 1100 adede yükselmiş, ekmek fiyatı ise değişmeden
kalmış olsun.

GSYH = (1100 X 1) + (25 x 10) + (500 x 0,50) = 1.600 TL.

Bu ekonomi 2012 yılında bir önceki yıla göre [(1600 –
1500)/1500] 0,67 yani %6,7 oranında büyümüştür. Şimdi
varsayalım ki ekmek üretimiyle birlikte ekmeğin adet fiyatı
da artmış ve 1,25 TL’ye çıkmış olsun. Bu durumda 2012 yılı
GSYH’sı şöyle görünecektir:

GSYH = (1100 x 1,25) + (25 x 10) + (500 x 0,50) = 1.875 TL

Bu ekonomi 2012 yılında bir önceki yıla göre [(1875 –
1500)/ 1500] 0,25 yani %25 oranında büyümüştür. Bu bü yümenin
içinde fiyat artışları da yer aldığı için buna nominal
büyüme deniyor. Nominal büyüme bize ekonominin gerçekte
ne kadar büyüdüğünü göstermez. Bunu bulabilmek için
2012 yılı GSYH’sım fiyat artışlarının etkisinden arındırmamız
gerekir. Bunun için de bir önceki yılın yani 2011 yılının
fiyatlarını almamız gerekir. Bu durumda 2012 yılının GSYH
denklemi şöyle olur.

GSYH = (1100 x 1) + (25 x 10) + (500×0,50) = 1.600 TL

Bu ekonomi 2012 yılında bir önceki yıla göre [(1600 –
1500)/ 1500] %6,7 oranında büyümüştür.

Ekonomi nedir ne işe yarar konumuz

İlginizi çekebilir  Ekonomi Ne İşe Yarar?

Ekonomi nasıl büyüyor

Bir ekonominin iki temel dengesi vardır: İç ekonomik
denge, dış ekonomik denge. İç ekonomik denge iki alt dengeden
oluşur: Kamu kesimi dengesi (bütçe dengesi), özel kesim
dengesi (tasarruf yatırım dengesi.) Dış ekonomik denge kamu
kesimi ve özel kesimin dış dünyayla olan ekonomik ilişkilerinin
toplam dengesini ifade eder.

Türkiye’de iç ekonomik denge kimi zaman kamu dengesi,
kimi zaman özel kesim dengesi, çoğu zaman da her iki denge
açısından açık verir. İç ekonomik denge açığı dış ekonomik
denge açığına ve dolayısıyla dışarıdan finansman arayışına
yol açar.

Türkiye, dışarıdan finansman bulup bu açıklarını finanse
edebildiği sürece büyür, edemeyince de küçülür.

Türkiye’nin tasarrufları yatırımlarını karşılayamamaktadır.
Yatırımlar için gerekli girdilerin hepsi içeride üretilemediği için
ithal edilmekte, bu ithalatı karşılamaya yetecek iç tasarruf
olmayınca da dışarıdan tasarruf ithal edilmektedir.

Türkiye’nin son on yıldaki ekonomik başarısını gelecek
on yılda da devam ettirebilmesi artık bu “ne kadar dış açık o
kadar büyüme” modeliyle pek mümkün görünmemektedir.
Bu modelden “daha az cari açık daha çok iç üretim” modeline
geçilmesi gerekmektedir. Ne var ki bunu dış rekabete açıklığı
sağlayarak yapamazsak, yani ne pahasına olursa olsun iç
üretim modelini uygularsak, bu kez de kamu kesimi açıklan
vermemiz kaçınılmaz olur.

Türkiye 1980’lere kadar ithal ikameci “ne pahasına olursa
olsun yerli üretim modeli” ile geldi. 1980’lerden 2000’lere kadar
“içeride üretemiyorsak dışarıdan ithal ederiz modeli” uygulandı.
2000’lerde “kamu kesimi borçlanacağına özel kesim
borçlansın modeline” geçildi. Şimdi artık “dış rekabete açık
yerli üretim modeli” uygulamanın zamanıdır.