Avrupada Borsaların Kuruluşu ve Gelişmesi

By | 29 Mayıs 2018

Genel olarak borsa kavramından alıcı ile satıcının veya onların vekillerinin, emtia,
menkul kıymet veya buna benzer mislî emtia veya kıymetten sayılan diğer şeyler
üzerinde alım-satım yapmak amacı ile bir araya geldikleri, belirli sürelerde, belirli
yerlerde kurulan, belli kurallarla çalışan, organize edilmiş merkezi pazarlar anlaşılmaktadır.

Borsaların kuruluş süreci, çok eski devirlerde kurulan pazar ve panayırlara kadar
dayanmaktadır. Başlarda bu pazar ve panayırlarda her türlü ticarî emtia ile birlikte,
kıymetli madenler ve ticarî senetler de alınıp satılmaya başlanmıştır. Ancak daha sonra
ticaretin hacmi hızla genişleyerek, alım-satım işlemleri kapalı alanlara yönelmiş, bu da
ticarî kurumsallaşmanın önünü açmıştır.

Borsa’nın kurulup, gelişmesine yol açan en önemli amillerden birisi, bazı teknik
alet-edevatların keşfiyle birlikte deniz ticaretinin gelişmesi olmuştur. İngiltere, İtalya,
Hollanda ve Belçika gibi denizci ülkelerde ticarî emtia alım-satım hacminin genişlemesi,
büyük ticarî merkezlerin kurulmasını zorlamış; bu da ticarî senetlerle, kredi belgelerinin
doğmasına ve 15. yüzyılda ilk poliçenin kullanılmasına yol açmıştır. Hatta bugünkü
Belçika’nın Brugge şehrinde bazı Yahudi aileler, para ticaretiyle meşgul olmaya
başlamışlardır. Nitekim, “Borsa” adının, bu şehirdeki “Van der Burse” ailesinin adından
geldiği ileri sürülmektedir.

Borsa, Avrupa’da 1487 yılında Anvers’te kurulmuş, daha sonra 16. yüzyılda altın
çağını yaşayan Amsterdam (Hollanda) borsası bunun yerini almıştır. Aynı yüzyılın
sonlarından itibaren, Avrupa’nın diğer kentlerinde de borsalar kurulmaya başlamış ve
modern borsalara giden süreç hızlanmıştır. 16. yüzyıl içinde Paris ve Londra, 17. yüzyılda
Berlin ve Basel, 18. yüzyılda Viyana, New York, 19. yüzyılda ise, Brüksel, Roma,
Milano, Madrid, İstanbul ve Tokyo borsaları kurulmuştur16.
Borsalar ilk kurulduklarında, ellerindeki menkul kıymetleri değiştirmek isteyen
kimselerin belli başlı yerleri yoktu. Alım-satımlar sokak ortalarında
gerçekleştirilmekteydi. Daha sonraları işlem hacimleri genişleyince, bazı kahvehaneler ve
lokantalar birkaç kişinin komisyon karşılığı olarak işlem yapmak amacı ile hazır
bulunduğu yer durumuna geldiler. Menkul kıymet borsaları, asıl gelişmelerini sanayi
devriminden sonra, kapitalin çoğalması ile sağladılar. Sanayi devrimi sonrası, anonim
şirketlerin büyümesi, deniz aşırı yatırımların ve deniz ticaretinin genişlemesi, borsaların
hacimlerinin de artmasına sebep olmuş, işlemler gittikçe büyümüştür

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir